Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/vhcamerata/domains/camerata-trajectina.nl/mysql_open.php on line 8


Welkom op de website van Camerata Trajectina. Een ogenblik geduld alstublieft...


Welcome at Camerata Trajectina's website. Please, wait a moment...

De Vrede van Utrecht (1713)

Eventjes was Utrecht het politieke middelpunt van de wereld. Een bont gezelschap van diplomaten en hun gevolg was in de wat stijve provinciehoofdstad neergestreken om te onderhandelen over een vredesverdrag dat een einde moest maken aan de Spaanse Successieoorlog. Bij dit even ingewikkelde als bloedige conflict was heel Europa betrokken, en zelfs delen van koloniaal Amerika. De Vrede van Utrecht (1713) sloot een wereldoorlog af waarin een alliantie van Engeland, Nederland, Pruisen en de Duitse Keizer probeerde te voorkomen dat de Spaanse en de Franse kronen verenigd zouden worden. De expansiedrift van zonnekoning Lodewijk XIV moest koste wat kost worden beteugeld.

Zowel de Spaanse Successieoorlog als de Vrede van Utrecht hebben hun sporen in de Nederlandse muziekcultuur nagelaten. Ten eerste werden er natuurlijk politieke liedjes gezongen. Ze verschenen in allerlei goedkope liedboekjes, zoals Triomf van Nederlandt, dat zelfs geheel aan de oorlog is gewijd. Een chiquere tegenhanger was het muziekboek Triomf der Batavieren (ca. 1709) met kunstige continuoliederen van de Amsterdamse muziekmeester Nicolas le Grand.

Een bijzondere bron voor muziek rond de Spaanse Successieoorlog vormen eenstemmige instrumentale bundels zoals de Oude en nieuwe Hollantse Boeren Lietjes en Contredansen, een reeks die vanaf 1701 in Amsterdam verscheen, vanaf 1714 gevolgd door een serie muziekboekjes met de titel Hollantsche Schouburgh. De boekjes waren bestemd voor enigszins bemiddelde burgers, die er plezier in hadden dergelijke 'boerenliedjes' op hun viool, fluit of hobo te spelen. Lang niet al die stukjes waren van het platteland afkomstig. Men vindt er ook airs en dansen uit internationale opera's tussen – van Handel, Lully en Campra, om slechts enkelen te noemen. En ongetwijfeld ook de feestelijke muziek die werd gemaakt bij de vieringen van overwinningen tijdens de Spaanse oorlog. Een op het eerste gezicht raadselachtige titel als Vigos blijkt te verwijzen naar de slag bij Vigo in Galicië, waarbij Britten en Nederlanders een Frans-Spaanse vloot in de pan hakten (1702). Opvallend zijn ook de vele marsen genoemd naar bevelhebbers, zowel aan geallieerde als aan Franse zijde.

Al deze melodieën uit de Spaanse Successieoorlog – het zijn er enkele tientallen – zijn eenstemmig overgeleverd, al zullen de meesten een meerstemmige oorsprong hebben. Ik heb ze meerstemmig gearrangeerd, meestal voor drie stemmen, zoals ze vermoedelijk werden gespeeld aan het begin van de 18e eeuw.

Ook de Vrede van Utrecht leverde muziek op. In Nederland was er geen Georg Friedrich Handel, die een triomfantelijk Utrecht Te Deum voor de Engelse koninklijke familie componeerde, maar wel een rijke, brede liedcultuur. Men bezong bijvoorbeeld de feestelijkheden in Den Haag en de triomfbogen die daar door de Staten Generaal, de Staten van Holland en de stad Den Haag waren opgericht. We besluiten het programma met een bijzonder vredesliedje uit Utrecht, waar het nog nooit zo druk was geweest als tijdens het congres. Allerlei volk stroomde toe. Bordelen en andere gelegenheden van bedenkelijk allooi rezen als paddenstoelen uit de grond. Zulke gouden tijden hadden de Utrechtse meisjes van plezier nog niet eerder beleefd, zingen ze geestdriftig. Ze kunnen het werk niet aan en nodigen hun collegaatjes uit Den Haag, Amsterdam en Brabant uit te komen helpen. Leve de Vrede van Utrecht!

Louis Peter Grijp

close